Eğitimci-Yazar Hasan Kıyafet, ‘Devrim Hamalı’ dediği
29/12/2007 · Kategori: Egitim
29/12/2007
Yılmaz Elmas için
Hasan Kıyafet
Eğitimci-Yazar Hasan Kıyafet, ‘Devrim Hamalı’ dediği arkadaşı Yılmaz Elmas’ı anlattı
Samsun deyince akla gelecek birkaç isimden birisidir Yılmaz Elmas. Mukaddes E. Çelik’in bir kitabının adı “Devrim Hamalı”dır. Yılmaz için bu adı ikirciklenmeden kullanabiliriz. O gerçekten inanmış bir devrimci idi. Koltuğunun altında kitap olmayan bir Yılmaz’ı hiç anımsamıyorum. Arı kadar çalışkandı. Yeni çıkan kitapları izler, bulunamayanları bulur buluşturur ve yerine ulaştırırdı. Belki de sadece derse girdiği sınıfları değil, çevresindeki öğretmenleri de yetiştirmek gibi bir görevi daha olduğunu sanırdı.
Ta 1963’lü yıllardı. Samsun ilericiliğinin simgesi niteliğindeki ÇALTI gazetesinde tanışmıştık. Giderek aynı gazetede ufak tefek yazmaya başladık. Yılmaz, aynı zamanda sabırlı bir araştırmacı idi. Çevresinin, tarihi, doğası, masalları, dil araştırması dahil, çiçek böcek türleri ile bile ilgilenirdi. Kendisi Samsun’a yakın köylerden biri olan Çırakman’dandı. Vezirköprü çevresinde sevilen bir öğretmenlik geçmişinden sonra, Tekeköy ya da kendi köyü olan Çırakman’da öğretmenliğe başlamıştı. Ben Samsun 19 Mayıs Lisesi’nde görevli idim. Belki de Köy Enstitüsü kökenli oluşumuz bizi tez zamanda yakınlaştırmıştı. Öğretmen dernekleri, sonra sendikaya dönüşen TÖS’te ortak çalışmalarımız oldu. Her ilerici demokratik eylemde karşılaşırdık.
O zamanlar, öğretmenler lise mezunu sayılmazdı. Üniversiteye gidebilmek için de lise mezunu olmak şarttı. Dahası var bizler lisede öğretmendik, fakat lise mezunu sayılmıyorduk. Devlet yoksul köylü çocuklarının önüne böyle haksız bir baraj koymuştu. Lise bitirmek isteyen öğretmen arkadaşlar diğer dersleri veriyorlar fakat yabancı dilde tökezliyorlardı. Yılmazla konuştuk, o, çevre köylerdeki arkadaşlara çaktırmadan bir haber yollayacaktı. Lise bitirmeler için ivedi benim bulunduğum liseye başvuracaklardı. Öyle de yapanlar oldu. Tabii yabancı dil sıfır bizimkilerde. Çünkü okullara ders olarak konmamış. Devletin yaptığı bu haksızlığı biz çapımızda düzeltecektik. Öyle de yaptık. Ben de taban fiat dört buçuk üzerinden beşti. Böylece üniversiteye giden birçok arkadaşımız olmuştu.
Bir de Ertan Saruhan’la Yılmaz’ların tütünde taban fiat meselesi için köylüleri traktörlerle Samsun’a döktüklerini unutamam. Yılmaz örgüt kurma uzmanı idi. Kooperatif falan kuruluşuna yardımcı olurdu. Samsun Oda Tiyatrosu’nun kuruluşunda, Cemalettin Kavaklıgil, Yılmaz ve ben beraber olmuştuk. Oradan Ferdi Akarnur, Şefik Döğen gibi ünlü sanatçılarımız yetişti.
Trajikomik olaylar
Yıllar sonra İstanbul’da rastlantısal yeniden buluşmuştuk. Yetmedi, 12 Mart darbesinden sonra aynı davadan Selimiye Cezaevi’nde de buluştuk. Güya ikimizde Haziran Hareketi adlı bir illegal örgütün azılı üyeleri imişiz. O sıra devletteki öğretmenliğim son bulmuş, Kültür Koleji adlı özel bir okulda öğretmenlik yapıyordum. Yılmaz Elmas’ı Harbiye işkencehanesine almışlar ve çok dövmüşlerdi. Dövmek sözcüğü elbette az kalır, bir parmağını yaşam boyu sakat kalacak biçimde kırmışlardı. Malum isimleri sorarken o da güya benim adımı da vermiş. Vermese de verdireceklerdi ya! Doğal olarak beni de onun yanına götürdüler. Belli öğretmenleri uygun bir yasadışı örgüte sokmak isteyen zihniyet, bize en uygun yer olarak Haziran Hareketi adlı bir illegal örgütü bulmuştu. Ad mad vermek işin bahanesi kuşkusuz. Traji komik olaylar yaşanmasına karşın o örgütün bir türlü bulunamayan illegal dergisini tek kabul etmeye kişi ben imişim. Çünkü gerçekten görmemiştim. Olan oldu giden gitti, yaşayan işkenceciler varsa duysun da rahatlasınlar, diye söylüyorum…
Dönemin askeri savcılarından Metin Yurdabak, bizim dava görülürken salona karşı şöyle namuslu bir itirafta bulunmuştu: İşkence mişkence edebiyatı yapmayın boşuna: Burada işkence gören iki kişi var, birisi Yılmaz Elmas birisi de Hasan Kıyafet’tir diyerek. Kuşkusuz işkence görenler iki kişiyle sınırlı değildi. Fakat işkencenin varlığı böylece devlet tarafından kabul ediliyordu. Burası benim için çok önemlidir. Süreç içinde kendim dahil oradaki anlı şanlı solcuların bile gerçekte sadece kendini solcu sanan iyi niyetli cahiller olduğumuzu anladım. 1974 Ecevit affı yakın olduğu için hepimiz kahramanlaşmıştık. Yerli yersiz mahkemeyle, savcıyla, askerlerle takışıyorduk. Örneğin, beni daha önce yine malum suçla Çorlu Askeri Mahkemesi’nde yargılayan Savcı Metin Yurdabak’ın avukat olan eşi, en az bizim kadar solcu idi. Çünkü birkaç yıl önce beni fahri olarak savunan üç avukattan birisi idi. Hadi açıklayayım suçumu, Çorlu’da, askerliğim sırasında bizim askerlere Amerikalıların tuvaletini temizletmeye karşı çıkışımdı. O zaman bu olay iki dost devletin arasını açarak, komünizme hizmet biçiminde yorumlanmıştı. Avukat tutacak param olmadığı için namuslu üç avukat parasız avukatım olmuştu ve bunlardan birisi Metin Yurdabak’ın eşiydi. Şans bu ya Çorlu Askeri Mahkemesi’nde beratıma katılan Savcı Metin Yurdabak 12 Mart’ta İstanbul’da yine karşıma çıkmıştı. Ya da ben onun karşısına çıkmıştım. Kendimce bir çelişkiden yararlanarak savunmamda onu sıkıştırmak istedim. Sayın savcıyı askerliğim sırasında Atatürkçü, antiemperyalist birisi olarak tanımıştım. Ama şimdi, beni başka biçimde suçlayıp, yargılıyor. Bu bir çelişki değil mi vb… Gel sen bunu o zamanki aklıevvelliği ile bizim yoldaşlarımıza anlat. Sen niye savcıya Atatürkçü dedin? Pekiyi ne diyecektim? Sayın savcının hanımı benim fahri avukatımdı mı diyecektim? Geriye dönüp bakınca solun halen neden bu halde olduğunu anlamamız için bütün bunları anlatıyorum. Bizim o keskinlerimizin hiç birisi bugün piyasada yok. Eğer varsalar, kim bilir nerelerdedirler…? Yıllar sonra bana bunu anlatma fırsatı vererek bizim Yılmaz yine sola hizmet fırsatını sürdürüyor mu ne.
Sosyalistliğin yolumuzu ışıtsın
Yılmaz’ımızı anlatmak öyle kolay iş değil. Bizim kuşağın geriye bakınca anlatacağı yeşil pembe anıları ne yazık ki yoktur. Ömrümüz anlatımı güç bir hengame içinde geçti. Bunu yakınmak için söylemiyorum. Neruda’dan kopya olarak, her şeye karşın yaşadığımı itiraf ediyorum. Ama çok zaiatlar verdik. Nice dal yiğitleri, dünya güzeli kızları vaktinden önce yitirdik. Demek ki bu iş böyle düşe kalka oluyormuş. Sovyetlerdeki yaşananları yeniden okuduğumuzda, bizim şimdilerde yaşadıklarımızı onların 1890’larda daha ileri boyutlarıyla yaşadığını görüyorum. Ve teselli buluyorum kuşkusuz. Biz yine ucuz atlatmışız. Burjuvazi bu kadar hazırlıksız savaşa davet edilir miymiş? Bu kadar kendi halkını tanımazlık olur muymuş? diye. Bu kadar haklı, bu kadar çok olduğumuz halde yenikliğimizi başka nasıl izah edebiliriz ki!..
Toprağın bol olsun Yılmaz’cığım. Bilirim gözün açık gitti ama bu işin çok da uzun sürmeyeceğini bilmelisin. Yaptıkların, dervişcesine inanmış sosyalistliğin, yolumuzu ışıtsın…